สีกันไฟ Intumescent สำหรับเหล็กโครงสร้าง — fire rating ตาม EN 13381-8, ASTM E119 สำหรับอาคารในไทย

เหล็กโครงสร้างแข็งแรงที่อุณหภูมิห้อง แต่เมื่อเกิดไฟไหม้ เหล็กจะ สูญเสียกำลังราว 50% ที่ ~550°C และอ่อนตัวจนโครงสร้างถล่มได้ในไม่กี่นาที — นี่คือเหตุผลที่กฎหมายควบคุมอาคารกำหนด อัตราการทนไฟ (fire-resistance rating) ให้โครงสร้างหลัก เพื่อให้คนมีเวลาหนีและเจ้าหน้าที่เข้าดับเพลิง

สีกันไฟ intumescent คือวิธี passive fire protection ที่นิยมที่สุดสำหรับเหล็กเปลือย เพราะบาง สวย และทาตามรูปทรงเหล็กได้ บทความนี้อธิบายหลักการ มาตรฐาน และการเลือกความหนาให้ถูกต้อง

1. หลักการ — สีบางที่พองเป็นฉนวน

สี intumescent เป็นฟิล์มบาง (วัดเป็น micron) ที่เมื่อโดนความร้อนสูงจะเกิดปฏิกิริยาเคมี พองตัว (intumesce) ขยายหลายสิบเท่ากลายเป็นชั้น char (ถ่านพรุน) ที่เป็นฉนวน:

• หน่วงความร้อนไม่ให้เหล็กถึง อุณหภูมิวิกฤต (มัก ~550°C) ภายในเวลาที่กำหนด
• ให้ rating เป็นนาที: 30 / 60 / 90 / 120 / 180 นาที
• บางและเก็บรูปทรงเหล็ก ต่างจาก board หรือ spray cementitious (vermiculite) ที่หนา/หนัก

2. มาตรฐานทดสอบและรับรอง

งานในไทยมักอ้างผลทดสอบ EN 13381-8 หรือ UL/ASTM + ระบุนาทีตามกฎกระทรวง และให้วิศวกร/ผู้เชี่ยวชาญรับรอง

3. หัวใจ — DFT ขึ้นกับ Section Factor

flowchart TD
  A[เหล็กโครงสร้าง] --> B[คำนวณ section factor Hp/A
ต่อหน้าตัด]
  A --> C[กำหนด rating ที่ต้องการ
30-120 นาที กฎกระทรวง]
  B --> D[เปิด loading table ผู้ผลิต
EN 13381-8]
  C --> D
  D --> E[ได้ค่า DFT ต้องการ
ต่อชิ้น]
  E --> F[เลือก fire curve
cellulosic vs hydrocarbon]
  F --> G[ทา + ตรวจ DFT จริงทุกชิ้น
+ topcoat ถ้าต้องการ]

DFT (dry film thickness) ไม่ใช่ค่าคงที่:

• Section factor (Hp/A) = อัตราส่วนเส้นรอบรูปที่โดนไฟ / พื้นที่หน้าตัด — ยิ่งสูง (เหล็กบาง) ยิ่งร้อนเร็ว ต้องการ DFT มากขึ้น
• ผู้ผลิตมี loading table จากผลทดสอบ EN 13381-8 ให้เลือก DFT ตาม section factor + นาที
• ต้องตรวจ DFT จริงหน้างานทุกชิ้น — ทาบางเกิน = ไม่ผ่าน rating

4. เลือก fire curve ให้ตรงความเสี่ยง

• Cellulosic fire (ASTM E119/EN 1363) — ไฟจากวัสดุในอาคารทั่วไป → อาคารสำนักงาน/คลัง/โรงงานทั่วไป
• Hydrocarbon fire — ไฟจากเชื้อเพลิงปิโตรเลียม ร้อนเร็ว/แรงกว่ามาก → โรงกลั่น/ปิโตรเคมี/offshore ต้องใช้สี intumescent เกรด hydrocarbon โดยเฉพาะ

เลือกผิด curve = ป้องกันไม่ได้จริงในเหตุการณ์ของอาคารนั้น

5. Checklist สเปกงานสีกันไฟ

1. ระบุ rating (นาที) ตามกฎกระทรวง/ประเภทอาคาร
2. เลือก fire curve (cellulosic vs hydrocarbon)
3. คำนวณ section factor ต่อหน้าตัด → กำหนด DFT จาก loading table
4. เตรียมผิว + primer ที่ compatible กับสี intumescent
5. ตรวจ DFT จริงทุกชิ้น + เก็บผลทดสอบ/cert สำหรับตรวจรับ

เราจัดหาและประสานงานระบบ สีกันไฟ intumescent สำหรับเหล็กโครงสร้าง พร้อมคำนวณ section factor → DFT ตาม loading table (EN 13381-8), เลือก fire curve ให้ตรงประเภทอาคาร, primer compatible และตรวจ DFT จริงพร้อมผลทดสอบสำหรับการตรวจรับและขออนุญาต

ปรึกษาทีมวิศวกรเพื่อวางระบบ passive fire protection ให้ผ่านข้อกำหนด — โทร 02-096-2118 หรือ LINE OA @406rrgvm

Summary

• เหล็กเสียกำลัง ~50% ที่ ~550°C → กฎหมายกำหนด fire-resistance rating ให้โครงสร้าง
• Intumescent = สีบางที่พองเป็นชั้น char ฉนวน หน่วงความร้อน ให้ rating 30-120 นาที
• มาตรฐาน: EN 13381-8 (ประเมิน) + ASTM E119/UL 263 (ทดสอบ)
• DFT ขึ้นกับ section factor (Hp/A) + นาที จาก loading table ผู้ผลิต — ต้องตรวจจริงทุกชิ้น
• เลือก cellulosic vs hydrocarbon curve ให้ตรงความเสี่ยงอาคาร

สีกันไฟไม่ใช่ "สีทาเล่นๆ" แต่คือระบบวิศวกรรมที่คำนวณ DFT ต่อชิ้น และต้องตรวจรับด้วยผลทดสอบ