คู่มือตรวจรับงานสีกันสนิม: วัดความหนาฟิล์มแห้ง (DFT) ตาม ISO 2808, เกณฑ์รับงาน ISO 19840 (mean ≥ NDFT, ทุกจุด ≥ 80%, กฎ 80-20) vs SSPC-PA 2 (gauge → spot → area, 80-120%), การทดสอบ adhesion แบบ pull-off ISO 4624, การหา holiday/pinhole ตาม NACE/ASTM, การให้คะแนนความเสื่อม ISO 4628 และจุดที่ต้องระบุใน TOR เพื่อตรวจรับงานสีให้ชัด
สเปกสีที่เขียนสวยแค่ไหนก็ไม่มีความหมาย ถ้าตรวจรับหน้างานไม่ได้ — ข้อพิพาทงานสีอุตสาหกรรมส่วนใหญ่ไม่ได้อยู่ที่ "ใช้สีอะไร" แต่อยู่ที่ "ทาหนาพอไหม วัดอย่างไร และรับงานด้วยเกณฑ์ไหน"
ตัวชี้วัดหลักคือ ความหนาฟิล์มแห้ง (DFT) เพราะการกันสนิมขึ้นกับความหนาที่ครบตามระบบ (ดูการเลือกระบบที่ ISO 12944) บทความนี้สรุปวิธีวัดและเกณฑ์รับงานที่ต้องระบุใน TOR เพื่อไม่ให้เถียงกันตอนส่งมอบ
1. DFT — ตัวชี้วัดหลัก และการวัดที่ถูกต้อง
DFT (Dry Film Thickness) = ความหนาสีหลังแห้งสนิท วัดเป็นไมครอน (µm) ต่างจาก WFT (เปียก) ที่วัดทันทีหลังทา
วัดตาม ISO 2808 ด้วยเกจ:
- Magnetic / magnetic-induction — สำหรับสีบนเหล็ก (พบมากสุด)
- Eddy-current — สำหรับสีบนอะลูมิเนียม/สเตนเลส
⚠️ ต้อง calibrate เกจ + ตั้ง correction value สำหรับความหยาบผิว. ผิวที่พ่นทราย (blast profile) ทำให้เกจอ่านเกินจริง ต้องหักค่า correction (มัก 10–25 µm แล้วแต่ profile) ตาม ISO 19840 มิฉะนั้นจะรับงานที่บางกว่าจริง
2. เกณฑ์รับงาน ISO 19840 — "กฎ 80-20"
สำหรับพื้นที่ตรวจสอบหนึ่ง ต้องครบ 4 ข้อ:
| # | เกณฑ์ |
|---|---|
| 1 | ค่าเฉลี่ย DFT ทุกจุด ≥ NDFT (ความหนาที่กำหนด) |
| 2 | ทุกจุด ≥ 80% ของ NDFT (ไม่มีจุดไหนต่ำกว่านี้) |
| 3 | จุดที่อยู่ระหว่าง 80%–100% ของ NDFT รับได้ ถ้ามี < 20% ของจำนวนจุดทั้งหมด |
| 4 | ทุกจุด ≤ ความหนาสูงสุด ที่กำหนด (กันทาหนาเกินจนเปราะ/แตก) |
ข้อ 2+3 รวมกันคือที่มาของชื่อ "กฎ 80-20" — บางได้ถึง 80% แต่จำนวนจุดที่ต่ำกว่า NDFT ต้องไม่เกิน 20%
3. SSPC-PA 2 — โครงสร้าง gauge → spot → area
มาตรฐานอเมริกัน SSPC-PA 2 (AMPP) ใช้วิธีนับเป็นชั้น:
| ระดับ | นิยาม |
|---|---|
| Gauge reading | การอ่านเกจ 1 ครั้ง |
| Spot measurement | ค่าเฉลี่ยของ 3 gauge reading ในวงกลม ~4 ซม. |
| Area measurement | ค่าเฉลี่ยของ 5 spot ในพื้นที่ ~10 ตร.ม. |
เกณฑ์: spot ต้องอยู่ในช่วง 80%–120% ของค่าที่กำหนด (ตาม Coating Thickness Level ที่เลือก)
ความต่างหลัก: ISO 19840 เน้นเกณฑ์สถิติ (เฉลี่ย + ขั้นต่ำ 80% + กฎ 20%) ส่วน SSPC-PA 2 เน้นวิธีนับ gauge/spot/area + ช่วง 80–120%. TOR ต้องเลือกอ้างอิงมาตรฐานเดียว ไม่ปนกัน
4. ไม่ใช่แค่ความหนา — adhesion + holiday + สภาพผิว
ความหนาครบ ≠ งานดี ต้องตรวจอีก 3 ด้าน:
flowchart TD
A[Calibrate เกจ + ตั้ง correction profile] --> B[วัด DFT หลายจุดต่อ area]
B --> C{ผ่านเกณฑ์ ISO 19840 / SSPC-PA 2?}
C -->|ไม่| X[ทาเพิ่ม/แก้ไข แล้ววัดซ้ำ]
C -->|ผ่าน| D[ทดสอบ adhesion ISO 4624 pull-off]
D --> E{ค่ายึดเกาะถึงเกณฑ์?}
E -->|ไม่| X
E -->|ใช่| F[Holiday detection งานแช่/ถัง/ท่อ]
F --> G[ตรวจสภาพผิว sag/run/dry-spray + ISO 4628]
G --> H[ออกใบรับงาน]- Adhesion —
pull-off testตาม ISO 4624 (ดึงหัว dolly วัดแรงหลุดเป็น MPa) หรือ cross-cut สำหรับฟิล์มบาง - Holiday / pinhole — รูเข็มที่ตามองไม่เห็น หาด้วยเครื่อง low-voltage (wet sponge) หรือ high-voltage spark ตาม NACE/ASTM โดยเฉพาะงาน immersion / ถัง / ท่อ
- สภาพผิว — ไม่มี sag, run, dry spray, overspray และให้คะแนนความเสื่อม (สนิม/พอง/แตก/ลอก) ตาม ISO 4628 เมื่อตรวจซ้ำภายหลัง
5. ระบุอะไรใน TOR ให้ตรวจรับได้จริง
- อ้างมาตรฐานวัด: ISO 19840 หรือ SSPC-PA 2 (เลือกหนึ่ง) + ISO 2808 สำหรับวิธีวัด
- ระบุ NDFT + ความหนาสูงสุด ต่อชั้นและรวม (สอดคล้องกับระบบตาม ISO 12944)
- ระบุ จำนวนจุด/พื้นที่ และวิธี calibrate + correction value
- ระบุ adhesion test (ISO 4624) + ค่าผ่านขั้นต่ำ (MPa)
- ระบุ holiday detection สำหรับงานแช่/ถัง/ท่อ + แรงดันทดสอบ
- ระบุ เครื่องมือต้อง calibrate + ใบ cert และใครเป็นผู้ตรวจ (เช่น NACE/AMPP/FROSIO inspector)
- ระบุการบันทึก: ใบรายงาน DFT ต่อ area + เงื่อนไขสภาพแวดล้อม (RH, dew point) ขณะทา
เคล็ด: TOR ที่ดีระบุทั้ง "ความหนาเท่าไร" และ "วัด/รับด้วยเกณฑ์ไหน" — ขาดข้อหลัง ผู้ตรวจกับผู้รับเหมาจะตีความคนละแบบ และจบที่ข้อพิพาท
สรุป
การตรวจรับงานสีที่ดีวัด 3 ด้าน: ความหนา (DFT) ตามเกณฑ์ ISO 19840 (กฎ 80-20) หรือ SSPC-PA 2 (gauge/spot/area 80–120%) + adhesion (ISO 4624) + holiday สำหรับงานแช่ — ทั้งหมดต้อง calibrate เกจและหัก correction ของความหยาบผิวก่อน
ระบุมาตรฐานวัดและเกณฑ์รับงานให้ชัดใน TOR ตั้งแต่ต้น คือวิธีกันข้อพิพาทตอนส่งมอบที่ดีที่สุด — และทำให้ระบบสีที่เลือกมาดีตาม ISO 12944 ได้ความหนาจริงตามที่ออกแบบ
ต้องการงานสีกันสนิมที่ตรวจรับได้ตามมาตรฐาน พร้อมรายงาน DFT/adhesion ครบ — ขอใบเสนอราคา ทีมงานทำงานตามเกณฑ์ ISO 19840 / SSPC-PA 2 และส่งเอกสารตรวจรับให้
รับเอกสารสรุปหัวข้อนี้เป็น PDF
บทสรุป + หัวข้อครบ + มาตรฐานอ้างอิง มีโลโก้ Saha แนบ memo/TOR ได้ทันที — ส่งเข้าอีเมลให้ด้วย
อ่านแล้วมีคำถาม? ให้วิศวกรช่วย
บอกสิ่งที่อยากรู้สั้นๆ — วิศวกรสหวัฒนกิจช่วยเลือกสเปกที่เหมาะ พร้อมใบเสนอราคาจริง ไม่มีค่าบริการ
ต้องการให้ทีมช่วยเหลือเรื่องนี้?
ทีมงานรับเสนอราคา + จัดส่ง + ติดตั้งครบวงจรในหัวข้อที่บทความนี้พูดถึง — ใบเสนอราคาฟรี ภายใน 2 ชั่วโมง
คำถามที่พบบ่อย
1DFT คืออะไร และวัดด้วยอะไร?
+
2เกณฑ์รับงานของ ISO 19840 (กฎ 80-20) คืออะไร?
+
3SSPC-PA 2 ต่างจาก ISO 19840 อย่างไร?
+
4ตรวจแค่ความหนาพอไหม?
+
5ทำไม TOR ต้องระบุเกณฑ์ตรวจรับ ไม่ใช่แค่ความหนา?
+
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
ผู้ตรวจสอบงานสี NACE/AMPP CIP vs FROSIO — ใครต้องมี cert, ระดับ Level 1/2/3 และข้อกำหนดใน TOR งานราชการ
เปรียบเทียบใบรับรองผู้ตรวจสอบงานสีกันสนิม 2 ระบบหลัก: NACE/AMPP CIP (Coating Inspector Program — Level 1/2/3 หลัง NACE ควบรวมเป็น AMPP ปี 2021) vs FROSIO (ระบบนอร์เวย์ — competence level I/II/III) — แต่ละระดับทำอะไรได้, งานแบบไหนต้องใช้ inspector ระดับไหน, การยอมรับในไทย/ต่างประเทศ และสิ่งที่ TOR ต้องระบุ (level, independence, hold point, รายงาน) เพื่อให้ตรวจรับงานสีได้จริง
ระบบสีกันสนิมเหล็กตาม ISO 12944 — เลือก corrosivity C2–CX, durability และชั้นสี primer/intermediate/topcoat สำหรับงานไทย
คู่มือเลือกระบบสีกันสนิมเหล็กโครงสร้างตาม ISO 12944: หมวด corrosivity C1–C5/CX (ฉบับ 2017/2018), durability range L/M/H/VH, การจับคู่ระบบสี zinc-rich primer + epoxy MIO + PU topcoat กับความหนา DFT ต่อหมวด, การ map สภาพแวดล้อมไทย (โรงงานเมือง vs ชายฝั่ง Map Ta Phut/Laem Chabang) และจุดที่ TOR มักระบุผิด
ตรวจหารูเข็มในงานสี (Holiday/Pinhole Detection) — Wet Sponge vs High-Voltage Spark ตาม NACE/AMPP SP0188 & ASTM D5162
คู่มือตรวจหา holiday/pinhole (รูเข็มที่ตามองไม่เห็น) ในฟิล์มสีกันสนิม: เลือกวิธี low-voltage wet sponge (ฟิล์มบาง < 500 µm) vs high-voltage spark/DC (ฟิล์มหนา > 500 µm) ตาม NACE/AMPP SP0188, SP0490 และ ASTM D5162 — การตั้งแรงดันตาม DFT (ต่ำไปไม่เจอ สูงไปเผาสี), งานที่ต้องตรวจ (ถัง/ท่อ/งานแช่/marine), การ mark-ซ่อม-ตรวจซ้ำ และสิ่งที่ TOR ต้องระบุ
เงื่อนไขสภาพแวดล้อมก่อนทาสี — กฎผิว 'สูงกว่าจุดน้ำค้าง 3°C', RH < 85% ตาม ISO 8502-4 & ISO 12944-7
คู่มือเงื่อนไขสภาพแวดล้อมขณะทาสีกันสนิม: กฎผิวเหล็กต้องสูงกว่าจุดน้ำค้าง (dew point) อย่างน้อย 3°C, ความชื้นสัมพัทธ์ RH < 85% (ตาม TDS), อุณหภูมิผิวในช่วงที่สีกำหนด — วิธีวัด 4 ค่า (air temp, RH, dew point, surface temp) ตาม ISO 8502-4, ISO 12944-7 ทำไมทาตอนชื้น/ใกล้จุดน้ำค้างทำให้สีลอก-พอง-flash rust และสิ่งที่ TOR ต้องระบุสำหรับอากาศชื้นแบบไทย